Anketeka mezin; Kurd û tirk hevdu fahm nakin
NETKURD
Aktuelbûn: 2009-09-09 09:24:28


Ji sedî 70 yê kurdan bawer nakin ku kurd dewleteka cuda dixwazin, lê ji sedî 71.3-yê tirkan dibêjin qey kurd dewleteka cuda dixwazin. DTP-yî dibêjin em ne baskê siyasî ê PKK-ê ne lê li gor anketê %78.7-ê xelkê di wê baweriyê de ye ku pê


   NÛÇEYÊ PARVEKE:       MEZINAYIYA TÎPAN:   10 Punto 12 Punto 14 Punto 16 Punto    

Li gor anketeka ku ji bal dezgaha Seta-Pollmarkê li Tirkiyeyê li ser pêwendiyên tirkan kurdan ên xizmayetî, hevaltiya kar û şexsî û cînartiyê, herwiha li ser têgihîştina wan a li hemberî hev, derdixe ku ji her 3 tirkan tirkek xizmekî wî yê nêzîk ê kurd heye û ji her sê kurdan du kurd xizmekî wî yê nêzîk ê tirk heye.

 
Ji sedî 70 yê kurdan bawer nakin ku kurd dewleteka cuda dixwazin, lê ji sedî 71.3-yê tirkan dibêjin qey kurd dewleteka cuda dixwazin. DTP-yî dibêjin em ne baskê siyasî ê PKK-ê ne, lê li gor anketê %78.7-ê xelkê di wê baweriyê de ye ku pêwendiyeke organîk di navbera DTP-ê û PKK-ê de heye. Tenê %7.1-ê xelkê dibêje peywendî di navbera wan de nîne. Ji % 58-ê kurdan bi xwe jî dibêje pêwendiyeka organîk di navbera PKK-ê û DTP-ê de heye.
 
Pişkinîna ”Têgihîştina pirsa kurd” ji bal Seta-Pollmarkê ve di 7-15-ê agustosê de hatiye kirin. Li 601 tax û gundan, li 2.497 xalên pişkinînê li ser 10.577 kesan hatiye kirin. Hemû bajarên Tirkiyeyê di nav vê pişkinînê de ne.
 
Li ser pirsa giringtirîn problema Tirkiyeyê çi ye hem tirk(%48.3) hem kurd (%40) di dereceya yekê de bêkariyê nîşan didin. Di dereceya duyê de ji bo tirkan (%31.4) pirsgirêkên aborî, lê ji bo kurdan (%36.7) pirsa kurd e. Rewşa aborî ji bo kurdan (%18) di dereceya siyê de tê. Di dereca siyê de ji bo tirkan jî (12.3) pirsgirêka kurd e. Yanî ji bo herdu neteweyan, bêkarî, pirsa kurd û pirsgirêkên aborî hersê pirsên giringtirîn ên Tirkiyeyê ne.
 
Pirsa gelo ji bo we giringtirîn faktorê ku tirk, kurd, laz û çerkezan li gel hev radiwestîne çi ye, hem tirkan (%25.8) hem kurdan (31.9) di dereceya yekê de dîn (ol) nîşan daye. Di dereceya duyê de ji bo tirkan (%25.3) tarîx û cografya mişterek, lê ji bo kurdan (%28.9) hestên biratiyê. Tarîx û cografya mişterek ji bo kurdan (%18.3) û hestên biratiyê ji bo tirkan (%21.8) di dereceya siyê de tê.
 
Pirs: Li gor we giringtirîn sedemê pirsgirêka kurd çi ye?
 
Di dereca yekê de ji bo tirkan (%22) sedemên sosyo ekonomîk in, lê ji bo kurdan (%28) miamela cuda (ferqxistina navbera welatiyan) e. Ji sedî 19.6-ê tirkan tew pirsa kurdî wek problem nabînin, ji sedî 14.5-ê wan jî PKK-ê /terorê dikin sedem. Tenê %3.3yê kurdan PKK-ê dikin sedem û %18.2 yê kurdan siyasetên dewletê wek sedem dibînin. %7.4-ê tirkan û %10.9ê kurdan difikirin ku nasyonalîzma (miliyetçîtiya) kurdan sedem e.
 
Pirs: Hevwelatîtiya Cumhuriyeta Tirkiyeyê ji bo we çend giring e?
 
                               
                               Tirk%                  Kurd%

Pirr giring                   90.9                    62.8

Hinek giring                4.4                     13.7

Ferq nake                  2.2                     8.7

Zêde ne giring e         1,2                      6

Hîç ne giring e            1.2                     8.8

 
Pirs: Gelo pirsgirêka kurd giringtirîn problema Tirkiyeyê  ye?

                              Tirk%             Kurd%

Belê                         51.2                75.8

Na                           43.3                19.0

Nizanim                    5.5                   5.2

 
Pirs: Di 25 salên dawiyê de metodên ku li hember terorê hatin bikaranîn gelo serkeftî bûn?

                            Tirk%              Kurd%

Belê                       21.9                14.8

Na                        70.4                 75

Nizanim                  7.7                 10.1

 
Pirs: Li gor we kartêkirîntirîn dezgeha ku pirsa kurd çareser bike kîjan e?

                         Tirk%                 kurd%

Meclis                 39.4                    50.7

Ordu                   43.8                    21.2 (Ji bo kurdan derece 3)

Hukumet            38.4                     45.4 (Ji bo kurdan derece 2)

 
Pirs: Eger ordu bi metodên eskerî PKK-e tasfiye bike ê pirsa kurdî çareser bibe?

                       Tirk%        kurd%

Belê                  40.1          16.1

Na                    51.7          75.3

Nizanim              8.2            8.6

 
Pirs; Hun vebuna kurd a ku hukumetê destpêkiriye çawa dibînin?

                            Tirk%      kurd%

Baş                        42.7       75.7

Xerab                    40.8       13.9

Nizanim                 16.5        10.4

 
Pirs: Li ser Vebûnê hûn fikra CHP-ê çawa dibînin?

                        Tirk%         kurd%

Baş                    17.3          6.5

Xerab                 60.2          79.8

Nizanim              22.4          13.7

 
Di vê pirsê de %47-ê CHP-yiyên tirk û %57.5 CHP-yiyên kurd fikra vê partiyê xerab dibînin.
 
 
Di eynî pirsê de (ji bo MHP-ê) %43.3yê MHPyiyên tirk siyaseta partiya xwe ya li hember vebûnê baş nabînin.
 
Pirs: Hun destpêkirina TRT 6-ê çawa dibînin?

              Tirk%           Kurd%

Baş          47.9            67.1

Xerap       41.4             25.1

Nizanim     10.7            7.8

 
Di nav tirkan de, %59.5ê AKP-ê, %41 CHP-ê, %30-ê MHP-ê û %75.9-ê DTP-ê destpêkirina TRT 6-ê baş dibîne.
 
Di nav kurdan de, , %83.9ê AKP-ê, %68.9-ê CHP-ê, %53.3-ê MHP-ê û %49-ê-ê DTP-ê destpêkirina TRT 6-ê baş dibîne.
 
Di vir de xuya dibe ku propaganda ku PKK-ê li dijî TRT 6-ê kiriye tesîr li kurdên DTP-yî kiriye û rêjeya wan nêzî nîvî ye. Lê kurdên AKP-ê gelek ji TRT 6-ê razî ne.
 
Pirs: Mixalefet dibêje mihaweleyên serokwezîr ên ji bo Vebûna kurd cudaxwazî ye. Hûn li gel vê fikrê ne?

          Tirk%       kurd%

Belê     28.3        9.0

Na       55.9        79.1

Nizanim 16.9       11.9

 
Pirs: Ji bo çareseriya pirsa kurd em mafên zêde yên kulturî bidin kurdan gelo ê yekîtiya me xera bike?
 
                    Tirk%       Kurd%

Belê               47.3        18.8

Na                42.6         74.6

Nizanim         10.2         6.6

 
Pirs: Ji bo çareseriya pirsa kurd rakirina qedexeyên ji ser bikaranîna zimanê kurdî gelo dikare bê qebûlkirin?

                   Tirk%     Kurd%

Belê              37.2       78.2

Na                52.1       14.4

Nizanim         10.7        7.4

 
Pirs: Ji bo çareseriya pirsa kurd naskirina nasnameya kurdî di destûrê de gelo dikare bê qebûlkirin?

                   Tirk%           Kurd%

Belê              15.5            67.3

Na                73.9            22.1

Nizanim          10.6           10.6

 
Pirs: Gelo kurd dixwazin dewleteka cuda ava bikin?

                   Tik%         Kurd%

Belê              71.3           30.3

Na                17.9           59.0

Nizanim         10.8           10.7

 
Pirs: Gelo fikrên siyasî ê DTP-ê temsîla hemû kurdan dike?

                   Tirk%           Kurd%

Belê               36.4           46.4

Na                 51.9           41

Nizanim           11.6         12.6

 
Pirs: Gelo fikra Abdullah Öcalan temsîla hemû kurdan dike?

                Tirk%            Kurd%

Belê            37.1            38.1

Na              51.8            42.7

Nizanim        11.1           19.2

 
Pirs: Gelo pêwendiyeka organik di navbera DTP-ê û PKK-ê de heye?

                 Tirk%           Kurd%

Belê            82.9             58.0

Na              4.8              18.9

Nizanim        12.3          23.1

 
Pirs: Kurd li ser tirkan û tirk li ser kurdan xwedan çi qenaetê ne?
 
 
                     Tirk ji bo kurd%         kurd ji bo tirk%

Baş e                57.1                      86.4

Xerap e             24.6                     7.2

Fikrek tune        18.3                      6.4

 
Pirs: Di nav xizmên we yên nêzîk de kurd/ tirk heye gelo

                    Tirk%        Kurd%

Belê                33.8         67

Na                  66.2         33

 
Pirs: Di nav hevalên we yên nêzîk de kurdek / tirkek heye gelo?
                 
 
                Tikr%           kurd%

Belê           59.4            83.6

Na             40.6           16.4

 
Pirs: Di nav cîranên we de kurdek / tirkek heye gelo?

                    Tirk%            kurd%

Belê               54.1               70

Na                 45.9               30

 
Pirs: Gelo hun narehet dibin ku kurdek /tirkek di riya zewacê re bibe xizmê we yê nêzîk?
 
 
            Tirk%       kurd%
 
Belê       24.3        10.8

Na         69.9        87.1

Nizanim  5.8           2

 
Pirs: Gelo tu dikarî li gel kurdekî /tirkekî bibî hevalê nêzîk?

                  Tirk%          kurd%

Belê            75.5             92.3

Na              19.3             6.4

Nizanim        5.2             1.2

 
Pirs: Ger di nav cîranên te de kurd /tirk hebin tu narehet dibî?

              Tirk%              Kurd%

Belê          17.3              8.3

Na            78.3              90.5

Nizanim      4.4                 1.2

 
Pirs: Di jiyana kar de gelo tu narihet dibî ku li gel kurdekî /tirkekî karbikî?
 
 
                 Tirk%          Kurd%

Belê             20.8          9.5

Na               74            88.5

Nizanim         5.2          2

ŞÎROVEYÊ LÊKE     DERXE SER KAXET (PRINT)
ŞÎROVE HEMÛ ŞÎROVE
  1. Cotyar
    Min xweliya reş bi serê Kurdên me yên bakûr de kirî bo van encaman û bo hevaltî, xizmetî, xal û xwarzatiya li gel Tirkan. Ez nizanim ev xwe-şirînkirina Kurdên bo Tirkan dê çi bi gehîn me?! Lê xeta xwar ji gayê pîr!
  2. Farhad
    Bira wêca kî Garantie dike, kû ev Amar bi rastîye? ma hûn jî bawerîya xwe bi Amara tirkan tinin! ew her tiştî bi Dilê xwe û li gor bercewendîyên xwe dirust dikin û kes nikare vê Amarê Garantie bike, kû Rastîya wê hebe! Wêca gelek xweşbawir nebin, vê Xweşbawerîyê Mala me xerab kir!!
Li gor min destpêkirina şer a ji nuh ve ê pirsa kurd


Çareser neke
Çareser bike
Nizanim

  1. Hamid Omerî
  2. Şakir Epözdemir
  3. Îbrahîm Guçlu
  4. Mûrad A. Ciwan
  5. Mûrad Ciwan
  6. M. Şefîq Oncu
  7. Raif Yaman
  8. M.Şefiq Oncu
  9. Hoşeng Broka
  10. Edan Stêrk
  11. Hasan Kaya
  12. Gernas Amedî
  13. Mazhar Duderî
  14. Tosinê Reşîd
  15. Salihê Kevirbirî
  16. Alî Fîkrî Işik
  17. Hesenê Dewrêş
  18. Keya Îzol
  19. Firat Cewerî
  20. Aylin Unek
  21. Yûra Nabîêv
Hamid Omerî

SIWARÊN HELBESTA KURDÎ –II
Di afirandina zimanek an parastina zimanek de (ew zimanê ku nayê fêmkirin!) xweşewitandin, xwedaliqandin, xwetêwerkirin (ne di xew re, ne di xew de) wek bedêl, wek peywir xwe nîşan dide.